ಭಾರತೀಯ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ‌

ಭಾರತೀಯ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಧಾತುಗಳು ಇರುವುದನ್ನು ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಚಿಂತನೆಗೆ ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ಕಾಲದಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನತೆ ಇದ್ದರೂ ಯುರೋಪಿನ ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳು ಮೂಲೆಗುಂಪಾದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಲೇಖನ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪತಂಜಲಿಯ ಯೋಗಸೂತ್ರಗಳು ಟಿಬೆಟ್‌ನ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಬೋಧನೆಗಳು, ವೇದ, ಉಪನಿಷತ್ತು ಮತ್ತು ಭಗವದ್ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ಪಂಚಕೋಶಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಲೇಖನ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಯೋಗ, ಧ್ಯಾನ ಮುಂತಾದ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸೀಮಿತ ಚೇತನ£ ಅಸೀಮವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಚೇತನದೊಳಗೆ ವಿಲೀನವಾಗುವ ಪರಿಯನ್ನು ಈ ಲೇಖನವು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವು ಧರ್ಮ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಅಂತಃಸಂಬಂಧವನ್ನು ಈ ಲೇಖನವು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ವಿಚಾರವೂ ಸಹ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಇದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆಯುರ್ವೇದ ನೀಡಿರುವ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಈ ಲೇಖನವು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ.